Hneryk Sienkiewicz - Quo vadis

 Marek Winicjusz był jednym z rzymskich żołnierzy. Bez opamiętania zakochał się od pierwszego wejrzenia w Kalinie, córce wodza Ligów. Ligia wzięta niegdyś jako zakładniczka ze swoim plemieniem, mieszkała u Aulusa Placjusz i jego żony Pomponii Grecyny. Oboje traktowali ją jak własną córkę.

Marek zwierzył się ze swego uczucia krewnemu Petroniuszowi, szukając u niego rady. Bogaty i wpływowy dostojnik postanowił ułatwić Winicjuszowi zdobycie Ligii, działając za jego plecami. Jako zaufany Nerona skłonił cesarza, by ten sprowadził dziewczynę na swój dwór, a następnie oddał jego krewnemu. Plan ten został tylko częściowo zrealizowany. Ligia rzeczywiście znalazła się na dworze Nerona, lecz w drodze do domu Winicjusza została odbita przez Ursusa, swego wiernego sługę i zdołała się ukryć wśród chrześcijan w odległej dzielnicy Rzymu.

Tymczasem Marek, dowiedziawszy się o zniknięciu Ligii zupełnie oszalał z gniewu. Chciał ją mieć zaraz, teraz, natychmiast, a tu wizja jego szczęścia odsunęła się na czas bliżej nieokreślony. Cała tkliwość wobec niej uleciała, a gniew niespełnionych nadziei kazał mu marzyć o tym, by po odszukaniu dziewczyny mieć ją za niewolnicę, zasługującą na najgorsze traktowanie.

Natychmiast wszczął poszukiwania. Pomagał mu w nich Chilo, człowiek wyjątkowo podły, który pozyskawszy zaufanie chrześcijan, odkrył miejsce tajnych spotkań wyznawców nowej religii, a później dom, w którym mieszkała Ligia. Winicjusz postanowił ją porwać przy pomocy Krotona, jednego z największych siłaczy Rzymu. Plan nie powiódł się. Kroton w wyniku walki zginął z ręki Ursusa, a Winicjusza tylko interwencja Ligii uratowała przed śmiercią. Pozorując wyjazd do Beneventu, ciężko ranny pozostaje pod opieką chrześcijan. Pod wpływem miłości do Ligii oraz zasad nowej religii następuje w nim przełom moralny. Zaczyna rozumieć, że Ligia jako chrześcijanka nigdy nie zostanie jego kochanką.

Natomiast Ligia, chcąc pozyskać Marka dla nowej wiary, sama zakochuje się w nim. Broniąc się przed tym uczuciem, zmienia miejsce pobytu. Winicjusz wraca z uczuciem pustki do swego pałacu. W ponownym odszukaniu swej miłości pomaga mu znów Chilon. Zakochany rzymianin udaje się do chrześcijan, gotów poślubić dziewczynę, co spotyka się z ich aprobatą. Ligia zostaje narzeczoną Marka.

Niedługo potem Winicjusz musi towarzyszyć Neronowi do Ancjum. Czasami, gdy cesarz tworzył swe utwory poetyckie, potajemnie spotykał się z Ligią w Rzymie. W końcu, gdy uzyskał od cesarza Nerona zezwolenie na zawarcie związku małżeńskiego, w Rzymie wybucha pożar. Przerażony Winicjusz konno pędzi do stolicy cesarstwa, by ratować swą ukochaną. Na szczęście znajduje ją w bezpiecznym miejscu.

Tymczasem trzeba było publicznie wyjaśnić przyczyny pożaru miasta. Prawdziwym winowajcą był Neron, który potrzebował inspiracji twórczej a tragedia miasta miała mu to zapewnić. Nie zamierzał się jednak przyznawać a za podszeptem Tygellina, przywódcy pretorianów, oskarżył o podpalenie Rzymu chrześcijan. Rozpoczęły się masowe aresztowania. W więzieniu znalazła się i Ligia z nieodstępnym Ursusem. Delikatna dziewczyna zachorowała na więzienną gorączkę a usilne starania Winicjusza, by ją wydostać nie przyniosły rezultatów. Zarówno Petroniusz, jak i Winicjusz stracili względy u Nerona i zaczęli się obawiać o własne życie.

Rozpoczęły się igrzyska. Chrześcijanie w walce z dzikimi zwierzętami mieli dostarczyć rozrywki Neronowi i jego świcie. Zakładnicy ligijscy mieli ukoronować igrzyska niezwykłym widowiskiem. Naga Ligia została przywiązana do rogów byka, Ursus mógł ją bronić tylko gołymi rękoma i dokonał tego, skręcając bydlęciu kark. Winicjusz dołączył do Ligów i błagał o życie dla ukochanej, zyskując poklask publiczności. Neron niechętnie, pod presją ludu rzymskiego zgodził się na ułaskawienie.

Tak więc Ligia i Ursus zyskali prawo do życia i do wolności. Marek zabrał ich na Sycylię, gdzie Winicjusz i Kalina pobłogosławieni jeszcze w więzieniu przez Piotra Apostoła pobrali się 

---

Miejsce akcji - Rzym, Ancjum, Sycylia,

Czas akcji - czasy Nerona, lata 63-66 rok 68

Epilog wydarzenia (czas akcji)
- przybycie Winicjusza do Rzymu po zawarciu pokoju z Armenią 63,
- pożar Rzymu 64,
- śmierć Petroniusza 66,
- śmierć Nerona 68
- akcja obejmuje końcowe sześć lat panowania Nerona, kiedy to okrutny cezar, zamordowawszy już matkę, brata Brytanika i żonę Oktawię, brnął coraz głębiej w zbrodniach i rozpuście oraz artystyczno-błazeńskich szaleństwach fabuła wątek fikcyjny przeplata się z historycznym.

Główne wątki fikcyjne:
- historia miłości Winicjusza i Ligii, historyczny
- walka między Patrycjuszem a Tygeninusem o wpływ na Nerona, która zakończyła się upadkiem i śmiercią Patrycjusza

Bohaterowie główni – Winicjusz, Ligia, Petroniusz, Tygelinus, Neron, Chilon.

Drugoplanowi – Aulius Plaucjusz, Pomponia Grecyna, Ursus, Poppea Sabina, Akte, św Piotr i Paweł, Goaukus, Kryspus,

Bohaterowie epizodyczni – Seneka, Pitagoras, Chryzostemis, Nazariusz, Lukan, Miriam, lutnista, Terpnos, Pizon

Postacie historyczne: Neron, św. Piotr i Paweł, Seneka, Poppea Sabina, Akte, Pitagoras,

konstrukcja świata przedstawionego opiera się na kontraście między potęgą Rzymu a rodzącym się światem chrześcijańskim


Postacie fikcyjne - Ursus, Ligia, Wnicjusz, Chilon, Glaukus, Eunice, Kryspus

Fakty historyczne
- Rzym za rządów Nerona,
- pożar Rzymu,
- prześladowanie chrześcijan - klimat epoki niespotykane bogactwo realiów,
- wspaniałe wnętrza domów,
- monumentalne budowle części mieszkań: laconium - pomieszczenie w łaźni do kąpieli parowej, tridlinium - sala jadalna, atnium - centralne pomieszczenie
- przedmioty codziennego użytku:
velarium - płócienna zasłona,
rydwan - pojazd ciągnięty przez konia
peplum - szeroki płaszcz damski,
mitra - nakrycie głowy
toga - strój noszony po kąpieli,
tunika - krótka codzienna szata